Meedenken en meedoen
Burgers kunnen ook tussen de verkiezingen door invloed uitoefenen op wat de provincie doet. Bijvoorbeeld door gebruik te maken van het spreekrecht of het burgerinitiatief. Het spreekrecht biedt de burger de mogelijkheid om in een vergadering van Provinciale Staten enkele minuten zijn mening te geven of vragen te stellen. Met het burgerinitiatief kan een burger een onderwerp of voorstel op de agenda van Provinciale Staten plaatsen. Aan het burgerinitiatief zijn wel voorwaarden verbonden. Zo moet het initiatief bijvoorbeeld ondersteund worden door handtekeningen van andere burgers.
De staten- en commissievergaderingen zijn in principe openbaar. Ook andere informatie van de provincie is openbaar. De Wet openbaarheid van bestuur (WOB) geeft iedereen die daarom vraagt het recht op informatie. Slechts in een paar gevallen kan deze informatie worden geweigerd, bijvoorbeeld als de privacy van anderen in het geding is. De WOB bepaalt ook dat de provincies en andere overheden uit zichzelf informatie moeten geven over hun beleid en activiteiten. Soms is inspraak verplicht. Zo moet een ontwerpstreekplan twee maanden ter inzage liggen op het provinciehuis en bij de betreffende gemeenten. De burger kan kennisnemen van het plan,een reactie geven of bezwaar maken.
Als een burger het niet eens is met een provinciebesluit, kan hij meestal bezwaar en vervolgens beroep aantekenen. De belangrijkste procedure is die op grond van de Algemene wet bestuursrecht (Awb). Daarin staat hoe bezwaar en beroep worden aangetekend.
De laatste jaren overlegt het provinciebestuur vaak al in een vroeg stadium met andere overheden, instellingen, organisaties en belangengroeperingen over de ontwikkeling van nieuwe plannen. We noemen dit interactieve besluitvorming.